فعل مضارع:

فعلی معرب است یعنی پذیرای اعراب می باشد( با توجه به انواع اعراب فعل) پس این چنین قابل تقسیم بندی است۰

                                    مرفوع

فعل مضارع                  منصوب

                                   مجزوم           

مضارع مرفوع :         

هر گاه هیچ عاملی بر سر فعل مضارع وارد نشود و فعل به صورت اولیه باقی بماند .

نکته: فعل مضارع از نظر حالت آخر فعل به دو شکل قابل تقسیم بندی است: یا آخر فعل ضمه است یا “نون ” و در صورتی که نون باشد خود به دو صورت است یا نون جمع مونث است یا غیر جمع مونث; حال اگر در آخر آن نون جمع مونث باشد آن فعل مبنی است و اعرابش  همواره محلی است و ” ن ” جمع مونث ضمیر فاعلی است  .

اگر آخر فعل به ضمه ختم شود آن ضمه نشانه ی اصلی رفع است و هر گاه فعل به نون غیر جمع مونث ختم شود آن نون ” نون اعراب یا جانشین ضمه ” نامیده می شود و نشانه رفع از نوع فرعی است  .

 

                      منتهی به ُ  —–فعل های چهار گانه  =   رفع اصلی

                                                           (  بدون شناسه یا ضمیرفاعلی)

فعل مضارع                         

                      منتهی به      غیر جمع مونث — فعل های پنج گانه  =                                                                                     رفع   فرعی

                             «ن»                                      (با شناسه یا ضمیرفاعلی)

                                              جمع مونث——– اعراب محلی

 

                           

 

مضارع منصوب:                     

 هر گاه یکی از حروف نصب برسر فعل مضارع وارد شود فعل منصوب می گردد .

حروف نصب چهار حرفند: أن « که » ، کَی یا لِکَی «تا ، تا اینکه » ، لَن ، إذَن «بنابراین ، در این هنگام»

 أن و لَن ،  پس کَی ، إذَن                        مضارع جون را نصب بزن

نکته:

 نصب فعل های چهارگانه ( بدون شناسه یا ضمیر فاعلی) به فتحه ، اعراب اصلی است :

یَذهَبُ (۱)   ___________    أ ن   یَذهَبَ 

                                        حرف نصب                              

تَذهَبُ(۴،۷ ) ___________    أن    تَذهَبَ

                                                        مضارع منصوب به فتحه ، اعراب اصلی

اذهَبُ(۱۳)  ____________   أن    اذهَبَ

                                                           

نذهَبُ(۱۴) ____________  أن   نَذهَبَ

 

 

نصب فعل های پنج گانه ( دارای شناسه یا ضمیر فاعلی) به حذف نون اعراب یا جانشین ضمه است:

یَذهَبانِِِِ (۲)  __________  أن    یَذهَبا

 

یَذهَبونَ(۳)  __________  أن   یَذهَبوا

 

تَذهَبان(۵،۸،۱) _______   أن   تَذهَبا         

                                              مضارع منصوب به حذف”ن”،اعراب فرعی

 

تَذهبونَ(۹) __________  أن   تَذهَبوا

 

تَذهَبینَ(۱۰)__________ أن   تَذهَبیی  

در کتاب درسی بیان شده که « لِ »و« حتّی» جزء حروف ناصبه اند در واقع این دو حرف ناصبه نیستند بلکه بواسطه « أن » مقدّر پس از آنها ، فعل مضارع منصوب می شود که البته گاهی « أن » می تواند ظاهر شود .

    اجتَهِد حتی[ اًن ] تَنجَحَ : تلاش کن تا موفق شوی .            

    خُذ الدواءَ لِتَبرَاَ [ لِان تَبرَا ] :  دوا را بگیر تا خوب شوی.

 

تذکر: هدف و مقصود از ساخت مضارع منصوب دستیابی به معنای جدید است .در همین راستا فعل منصوب به واسطه “ أن یا لِ ، حَتی و  کَی یا لِکی” را غالباً به صورت مضارع التزامی فارسی ترجمه می کنیم .

یَذهَبُ : می رود                                          أن یَذهَبَ : اینکه برود

                                                                                         مضارع التزامی

یَحکُمُ : داوری می کند                              حَتی یَحکُمَ : تا اینکه داوری کند

 

یَحفَظُ : حفظ می کند                                  لِکَی یَحفَظَ : تا حفظ کند

هر گاه فعل به واسطه ی « لَن » و « إذَن » منصوب شود غالباً به شکل مستقبل ترجمه می گردد با این تفاوت که « لَن » فعل را تبدیل به مستقبل منفی می کند .

یَذهَبُ : می رود                                         لَن یَذهَبَ : نخواهد رفت

                                                                                          مستقل منفی

یَجلِسُ : می نشیند                                    لن یَجلِسَ : نخواهد نشست

 

یَرجِعُ : برمی گردد                               إذَنَ یَرجِعَ : در این هنگام برمی گردد

 

تَبلُغُ : می رسی                      إذَنَ تَبلُغَ : در این هنگام می رسی( خواهی رسید)

 

 

 المختبر نفسک  :

۱- مَیّز الافعال المضارعة المنصوبة عن غیرها  :

سَأحصُلُ   لَن اَرجِعَ    ألبِس  لِاَتکَلَمَ    لِیتَناوَلوا    تُطعِمُ    لِکَی ارجِعَ    اُساعِدُکَ    

حَتی آخُذَ   تَتَحدَثُ   أن تَسرِقَ   قد تَوکَّلوا

۲-   اکمِل الفراغ مِمّا بینَ القوسَینِ:

الف) المومنونَ لَن …………. مِن اجلِ زَخارِفِ الدُنیا  . ( یَکذبونَ، یَکذِبوا، یَکذِبَ)

ب) اُحِبُ ان …………………… الُلغة العربیة . ( اتَعَلَّمَ، اتَعَلَّمُ ، اَتَعَلَّم)

ج) نُجاهِدُ فی سبیل اللهِ حتی ………………….. . (نَنتَصِرُ، نَنتَصِر، نَنتَصِرَ)

د) هما یَتَعلَمان اللُغة العربیةَ لِکَی ……………………. لُغة حیَة . (یَفهَما، یَفهَمانِ، یَفهَمانَ)

 

۳-   عَین الافعالَ المضارعة واعرابها:

الف) الانسانُ حینَ یَعتَمِدُ علی غیرهِ لِن یَعَملَ عملا هاماً  .

ب) لَن تَنالوا البِرَ حتّی تُنفِقوا مِمّا تُحِبونَ  .

ج) الاطفال ُ یَذهبونَ الی الصحراء لِیُشاهِدوا الصَحراء َ وجَمالَها  .

۴- اکمل الترجمة :

الف) اِذهَب الیه لِتَحصُلَ علی شی ءمِن المالِ : به سوی او برو تا مقداری مال……………..  .

ب) أتأمُرنی  أن اَسرَقَ ؟! : آیا تو مرا فرمان می دهی………………………….؟!                                                                  

ارسال ديدگاه

لطفا نام خود را وارد كنيد! لطفا آدرس ايميل را صحيح وارد كنيد! لطفا پيام را وارد كنيد!