صحيح و معتل

ـ صحيح: به فعلي گفته مي‏شود كه در حروف اصلي آن حرف علّه (و، ا، ي) وجود نداشته باشد. مانند: يكتب، بدَأ، جلس

ـ معتل: به فعلي گفته مي‏شود كه در حروف اصلي آن يك يا دو حرف عله وجود دارد. مانند: وَجَدوا، قالَتْ، اهتدي

ـ مضاعف: به فعلي گفته مي‏شود كه يكي از حروف اصلي آن، دو بار تكرار شده باشد. مانند: يَمُدُّ (م د د)، يُحِبُّ (ح ب ب)

ـ مهموز: به فعلي گفته مي‏شود که يکي از حروف اصلي آن همزه باشد. مانند: يقْرَأُ، يسْأ َلُ ، أکلوا

ـ سالم: به فعلي گفته مي‏شود كه معتل، مهموز و مضاعف نباشد. مانند: يكتب، يخرج، باحثوا

اقسام معتل

۱ـ مثال(معتل الفاء): وَعَدَ        ۲ـ أجوف(معتل العين): قَوَلَ         ۳ـ ناقص(معتل اللام): هَدَي

۴ـ لفيف(داراي دو حرف علّه است): شَوي، وَلَي

اقسام اعلال

به تغييراتي كه در ساختار فعل معتل ايجاد مي‏گردد، اعلال مي‏گويند: قَوَلَ قالَ، يَقْوُلُ   يَقُوْلُ

۱ـ اعلال به قلب: هرگاه حرف عله با توجه به حركت حرف ماقبل خود به حرف ديگري تبديل شود، در آن فعل، اعلال به قلب صورت گرفته است.

قَوَلَ »» قالَ      –     دُعِوَ »» دُعِيَ      –      خافْنَ »» خِفْنَ

** از آن‏جا كه حروف عله در واقع «و، ي» مي‏باشند، هرگاه حرف علّه «الف» باشد، قطعاً قلب (دگرگوني) صورت گرفته است، يعني هرگاه حرف علّه «الف» باشد، قبلاً اين «الف» يا «و» بوده يا «ي» به همين دليل به آن «الف منْقَلبه» گفته مي‏شود.

۲ـ اعلال به اسكان: هرگاه حرف علّه متحرك، ساكن گردد به شكلي كه حركتش حذف يا به حرف ماقبل منتقل شود در آن فعل، اعلال به اسكان صورت گرفته است. يَهدِيُ  يَهدِيْ

** دو حرف علّه «و، ي» چنانچه در وسط يا آخر فعل قرار گيرند، حركت ضمّه و كسره بر آن‏ها ثقيل و سنگين است به همين دليل در آن اعلال به اسكان به‏وجود مي‏آيد.

يَرميُ »» يَرميْ  –      يَقْوُلُ  »» يَقُوْلُ  »» يقولُ   –   يُلاقِيُ »»  يُلاقيْ  –    يَبْيعُ  »» يَبِيْعُ  »» يَبيعُ    –    يَدْعُوُ »»  يَدْعُوْ

۳ـ اعلال به حذف: اگر در فعل معتل دو حرف ساكن در كنار هم واقع شوند، كه يكي از آن‏ها حرف عله باشد، حرف علّه حذف مي‏شود. در اين‏صورت اعلال به حذف روي داده است: قالْنَ »»  قُلْنَ

برای دریافت فایل کامل در ۸ صفحه اینجا کلیک نمایید

ارسال ديدگاه

لطفا نام خود را وارد كنيد! لطفا آدرس ايميل را صحيح وارد كنيد! لطفا پيام را وارد كنيد!