با سمه تعالي

طبقه بندي هدفهاي تربيتي :

به طوري كه مي دانيم در پايان هر دوره ي آموزشي
بايد در تفكر ، احساسات ، نگرشها و اعمال دانش آموزان بر حسب هدفهاي آن دوره
تغييراتي به وجود آييد كه آن را تغيير رفتار مي نامند .

منظور از طبقه بندي هدفهاي تربيتي يا هدفهاي صريح
آموزشي آن است كه معلوم بداريم اين تغيير رفتار در چه زمينه ها و در چه سطحي صورت
مي گيرد .

به طوركلي هدفهاي تربيتي عبارتند از :

۱- حيطه شناختي

۲- حيطه رواني،حركتي           

۳- حيطه عاطفي ياانفعالي          

حيطه شناختي :

شامل تمامي رفتارهايي است كه با توانائيهاي ذهني و
مهارتهاي عقلاني مانند : باز شناسي ، يادآوري ، بيان مطالب آموخته شده ، تعبير و
تفسير مطالب ، قضاوت در مورد امور و پديده ها و استدلال تأكيد مي كند . به بيان
ساده تر هدف هاي شناختي به آنچه كه شاگرد بايد بداند و بفهمد سر و كار دارد و از
ساده ترين سطح شناخت به پيچيده ترين آن تنظيم شده . بر اساس طبقه بندي (بنيامين
بلوم) شامل شش سطح است :

 

قضاوت – تركيب       تجزيه
و تحليل
  كاربرد 

فهميدن –  دانش

 

                               

۱-  منظور از دانش : فراگير بتواند از طريق
يادآوري،بازشناسي شواهدي ارائه دهد كه در جريان آموزش تجربه كرده و به خاطر سپرده
مثلا : اسم ممنوع من الصرف تعريف نموده .

۲-  منظور از فهميدن : توانايي پي بردن به مفهوم
يك مطلب و تبيين آن با جملاتي كه شخص خودش مي سازد بدون برقرار كردن ارتباط مثلا :
ترجمه كند،تبديل كند.

۳-  منظور از كاربرد : توانايي به كاربردن اصول
علمي و ديگر مفاهيم انتزاعي درموقعيتهاي مناسب مثلا:صحّح الاخطاءمع بيان السبب

۴-  تجزيه و تحليل : منظور يادگيري مستلزم
داشتن توانايي تجزيه كردن يك موضوع به اجزاي تشكيل دهنده آن(تحليل الصرفي) و تحليل
روابط ميان اجزاء(اعراب يا تركيب).

۵-  تركيب : قرار دادن عناصر جدا شده
يك كل دركنارهم و تشكيل يك كل جديدمثلا: بتواند يك مقاله كوتاه به زبان عربي
بنويسد .

۶-  ارزشيابي وقضاوت: فراگير بتواند يك متن ادبي
از نظر نگارش ، شيوايي وقواعد مورد نقد قرار دهد .

حيطه عاطفي
يا انفعالي :

۷-  به رغبتها ، نگرشها ،
اعتقادات و نظام ارزشها مربوط است.اين حوزه يا اين سطح يا حيطه نياز به مراقبت و
مشاهده مستمر و تجربه طولاني دارد و از اهميت خاصّي برخوردار است ولي اغلب مورد بي
توجهي مدارس قرار مي گيرد . مثلا : دانش آموزي با خواندن شرح زندگي پيامبر اسلام و
ائمه اطهار اعتقادش به دين مبين اسلام راسختر مي شود . اين حيطه به پنج طبقه تقسيم
مي شود :

تبلور ارزشهاي سازمان يافته در شخصيت سازماندهي ارزشهاارزش گذاري پاسخ
دادن –  دريافت و توجه كردن                                   

                ۱-دريافت  و توجه كردن : منظور جلب،حفظ وهدايت وتوجه شاگرد نسبت به فعاليت
آموزشي.وظيفه معلم با ايجاد شرايط مطلوب،شاگرد را معطوف پديده مورد نظر كند.مثلا
معلم عربي درباره اهميت زبان عربي و جايگاه آن سخن بگويد.فعل رفتاري اين حيطه
پرسيدن،دنبال كردن،گوش فرادادن و انتخاب كردن.

۲- پاسخ دادن : دل سپردن دانش آموزبه درس نشانگر پاسخ مثبت او نسبت به فعاليت آموزشي
در آن وقت است.پاسخ دادن از متقاعد شدن شروع مي شود تا تمايل پيدا كردن وداوطلبانه
اقدام كردن . فعل رفتاري اين حيطه جواب دادن،بحث كردن.

۳- ارزش گذاري : دانش آموز براي شئي پديده ورفتار خاصي قائل
است.رفتارشاگرد نشاندهنده عقيده دروني اوست ورفتار او در حيطه عاطفي قرار مي
گيرد.مثلا دانش آموز به يادگيري زبان عربي احساس خشنودي و لذت مي كند و به شكل يك
عقيده در او مجسم مي شود . فعل رفتاري اين حيطه مطالعه كردن،پيشنهاد كردن و دعوت
كردن .

۴- سازمان دهي ارزش
ها :
منظور
ادغام ارزشهاي مختلف و رفع تعارضات و نهادن يك نظام ارزشي پايدار . مثلا شاگردي كه
اهميت و ارزش زبان عربي را پذيرفته يكي از راههاي آشنايي بيشتر با دين و مباني
اسلامي مي داند . فعل رفتاري اين حيطه هوا خواهي ، دفاع كردن و اصلاح نمودن .

۵-  دروني
شدن ارزشها :
ارزش يا
مجموعه اي از ارزشها در رفتار فرد انعكاس دائم پيدا مي كند و شخصيت او متبلور و
جزء فلسفه زندگي او مي شود . مثلا زبان عربي را از وسايل آشنايي عميق تر با اصول
اسلامي به شمار مي آورد . فعل رفتاري اين حيطه شركت در فعاليت گروهي ، اصلاح كردن
و تجديد نظر .

حيطه رواني حركتي :

 شامل آن دسته از رفتارهاي
است كه با مهارتهاي عقلي و اعمال بدني، هر دو مربوط است . هدف هاي آموزشي در حيطه
رواني
حركتي
آميخته ، يا يادگيري در حيطه شناختي و عاطفي بوده است و قابل تفكيك از آن نيست
.  زيرا مهارت در انجام يك فعاليت علمي ،
مستلزم درك و شناخت(حوزه دانش ها)وعلاقه بهتر(حوزه نگرش ها) از مفهوم و موقعيت
سطوح يادگيري در حيطه مهارت عبارتند از پنج سطح :

 

 

عادي شدن عمل هماهنگي
حركات

 
دقت در عمل – اجراي عمل بدون كمك – مشاهده
وتقليد                                            

 

۱- مشاهده
وتقليد :
همانطور كه وقتي معلم متن درس را به
زبان عربي مي خواند شاگرد سعي مي كند كه روش خواندن معلم را مشاهده و كيفيت تلفظ
حروف از مخارج صحيح خود ادا كند و از او تقليد كند .

 

۲-  اجراي عمل بدون كمك : شاگرد به مرحله اجراي
آگاهانه تر  مي رسد. سعي مي كند متن را
بخواند بدون كمك معلم .

 

۳-  دقت در عمل : در اجراي مهارت آموزشي از سرعت و دقت كافي و
ظرفيت انجام مي دهد . مثلا متن كتاب را با سرعت لازم و رعايت كردن اعراب در اينجا
راهنمايي معلم ضروري است .

 

۴-  هماهنگي حركات : شاگرد سعي مي كند توانايي انجام دادن هماهنگ چندين
حركت را به طور همزمان بدست آورد . مثلا
علاوه بر خواندن سريع متن ساده عربي او قادر است بدون اعراب متن را نيز به شكل
صحيح قرائت كند.

 

 

۵-  عادي شدن عمل : بالاترين مرحله يادگيري ،شاگرد به طور خودكار به
انجام دادن كارهاي دقيق و موزون عادت مي كند. نيازي به صرف انرژي براي هماهنگ كردن
ندارد .مثلا به راحتي مي تواند به تجزيه و تركيب متن با قرائت آن بپردازد بدون
اينكه فكر كند اسم مرفوعي كه پس از فعل معلوم مي آيد فاعل است .

 

 

طبقه بندي اهداف كلي در حوضه ها يا حيطه هاي

سه گانه در عربي ۳ رشته انساني

 

الف- حوزه ي دانش ها(شناختي) :

۱-
آشنايي با تعداد فرواني از واژگان و اصطلاحات پركاربرد قرآن ، حديث و ادعيه .

آشنايي
با ساختارهاي جديد جمله همراه با افعال معتل، مفاعيل ، حال، تمييز، استثناء ،
توابع ، اسلوب تعجب ،اسلوب مدح و ذم، علوم بلاغي(علم معاني و علم بيان و علم
بديع)                 

۲-  آشنايي بامفاهيم ديني
درقرآن وديگرمتون وفرهنگ اسلامي.

 ۳-   كسب
توانايي در قرائت متون درسي .

         
۴-  افعال صحيح،معتل وانواع
آن، اعلال،انواع سه گانه آن وابدال
                                       

                                                
            

  ۵-آشنايي با قواعد پركاربرد زبان عربي
شامل                 

*مفعول مطلق و مفعول له

* توابع وانواع آن

* تمييز و انواع آن                                              

* حال و انواع آن                                                         
 

 

   ۶- آشنايي با سيره پيامبر اكرم(ص).

   ۷- آشنايي با قصص قرآن.

   ۸- آشنايي با ادبيات عرب وشعراي متعهد .

 

ب- حوزه نگرش (عاطفي) :

۱- تقويت علاقه ي دانش
آموزان به كسب ارزشهاي اخلاقي از راه مراجع متون عرب .

۲- تقويت علاقه به مطالعه
متون ديني،قرآني،نهج البلاغه وادعيه .

۳- تقويت انگيزه براي
آشنايي با سيره پيامبر .

۴- ايجاد رغبت و علاقه به
زبان عربي به عنوان زبان وحي و پيوند ميان مسلمانان جهان .

 

ج- حوزه مهارت ها (رواني حركتي) :

۱- توانايي صحيح خواندن
متون عربي .

۲- توانايي درك وفهم آيات
قران،احاديث،روايات و ادعيه .

۳- توانايي درك كردن و
ترجمه جملات ساده عربي با توجه به قواعد آموخته شده .

۴- توانايي درك وتشخيص به
كار بستن حال و انواع آن ، انواع توابع ، تمييز ، منادي و اسلوب تعجب .

۵- توانايي تشخيص تشبيه
اركان آن ، جناس ، طباق و سجع .

۶- توانايي تعريب جملات
ساده فارسي .

۷- توانايي درك متون فارسي
يا استمداد از واژگان آموخته شده .

                                          من الله التوفیق

 

منبع: http://kazmi.blogfa.com/post-4.aspx

ارسال ديدگاه

لطفا نام خود را وارد كنيد! لطفا آدرس ايميل را صحيح وارد كنيد! لطفا پيام را وارد كنيد!