قبلاً خوانديد كه برخي كلمات معرب هستند و برخي مبني از جمله كلمات مبني مي توان به ضماير اشاره نمود. بيش تر اسم ها نظير المعلم – حقٌ – قلمٌ معرب هسند. در مورد فعل ها چه نظري داريد ؟ آيا معرب هستند يا مبني ؟

 

  فعل ها :

ماضي : مبني
مضارع : هستند : معرب ( به جز دو صيغه جمع مؤنث)
امر : مبني
 

 

  اعراب فعل مضارع سه نوع مي باشد

۱. مضارع مرفوع
۲. مضارع منصوب
۳. مضارع مجزوم
 

 

  1 – مضارع مرفوع و علامت هاي آن
فعل مضارع در حالت عادي مرفوع است. صيغه هاي اين فعل عبارتند از :

يکتبُ

تکتبُ

اکتبُ

نکتبُ

يکتبان ِ

تکتبان ِ

يکتبونَ

تکتبونَ

تکتبينَ

آخر اين فعل ها ضمه دارد و ضمه علامت رفع است

اين فعل ها بعد از ضماير (( ا – و – ي )) دارای

(( نون اعراب )) هستند و ثبوت نون اعراب نيز علامت رفع است. (( نون اعراب ))علامت فرعی رفع است

 

 

  پس نتيجه گيري مي كنيم كه رفع مضارع يكي از دو علامت زير نشان داده مي شود:
اصلي ( _ُ ) يذهبُ – تذهبُ
فرعي « ثبوت نون اعراب» : يذهبانِ – تذهبونَ – تذهبينَ

۲ – مضارع منصوب و علامت هاي آن

فعل مضارع در حالت عادي مرفوع است ، مگر اين كه بعد از عوامل خاصي قرار بگيرد.
هر گاه حروفي مثل :
«انْ – لَن – كي – حتّي – كِ»«كه – هرگز – تا اينكه – تا – براي ، براي اينكه» قبل از فعل مضارع وارد شوند، فعل مضارع را منصوب مي سازند.
مثال :
يذهبُ —> ان يذهَبَ
تذهبُ —> لن تذهبَ
اَذهبُ —> حتي اَذْهبَ
تذهبُ —> لِنذْهبَ
با آمدن حروف ناصبه ، ضمه به فتحه تبدل مي شود.
فتحه علامت اصلي نصب است.

يذهبانِ —> انْ يذهبا
تذهبانِ —> لن تذهبا
يذهبونَ —> لن يذهبوا
تذهبونَ —> حتي تذهبوا
تذهبينَ —> لتذْهبي
با آمدن حروف ناصبه علامت رفع «نون اعراب» حذف شد. حذف نون اعراب علامت فرعي نصب است.  

 

  حروف ناصبه : به حروفي كه با آمدن خود فعل مضارع را منصوب مي كنند، حروف ناصبه گفته مي شود.

علامت هاي نصب در فعل مضارع :
۱ – اصلي _َ : اَن يَذْهبَ ، لن تذهَبَ
۲ – فرعي «حذف نون اعراب» : اَن يذْهبا ، لن تذْهبوا
 

 

  تمرين هاي درس ششم
۱ – افعال داخل پرانتز را ابتدا به صورت مضارع درآورد و سپس در جاي خالي قرار دهيد :
– المؤمنون ……في لأكْلِ و الشُّرب . (هرگز اسراف نمي كنند – اَسرَفَ)

مضارع فعل اسرَفَ از باب افعال است و مضارع اين فعل بر وزن يُفعِلُ مي باشد.
جواب صحيح : لَنْ يُسرفونَ (چون لن حرف ناصبه است) : لن يُسرفوا جواب مي باشد.
 

 

  2 – در دسته ي فعل هاي زير ، يك فعل با بقيه تفاوت دارد آن را مشخص كنيد:
(اَن يُجاهِدَ) / (حتّي تعْلموا) / ( ينظرونَ) / (لَنْ تجلسا)

جواب : ينظرون مي باشد. بقيه ي فعل ها حرف ناصبه دارند.  

 

  3 – در جمله زير فعل مضارع را پيدا كن و اعراب آن را مشخص كنيد.
– اَمَرَاللهُ المسلمينَ اَن يتعاوفوا علي البّر و التّقوي.

امرَ الله المسلمين ان يتعارفوا : فعل مضارع با حرف ناصبه آمده و حرف ناصبه و نون مضارع را حذف كرده است – اعراب فرعي = حذف نون اعراب  

 

  4 – ترجمه كنيد :
لن تنالوا البّر حتّي تنْفقوا ممّا تُحبّونَ

نكته :
هر گاه اَن – كي – حتي – كِ اول مضارع بيايد ترجمه مثل مضارع التزامي در زبان فارسي است و هر گاه لن اول فعل مضارع بيايد مثل مستقبل منفي فارسي ترجمه مي شود. هرگز به نيكي دست نخواهيد يافت مگر از آن چه كه براي خود دوست داريد انفاق نماييد.
 

 

  5 – به فارسي روان ترجمه نماييد:
لا تَصْحَبِ المائق فانّهُ يزيّنُ لكَ فعْله و يودُّ فعْلهُ و يودُّ انَ تكونَ مثلَهُ
لا تصْحَبُ = همنشيني نكن
يودُّ = دوست دارد
المائقُ = احمق

لا تصحب المائق ……..جواب : با آدم احمق هم نشين مباش كه او كارش را براي زينت مي دهد (كار او برايت الگويي مي شود) و دوست دارد كه تو هم مثل او باشي.  

 

  6 – كدام عبارت براي معني آيه مناسب است ؟ كُلوا و اشْربوا و لا تُسرفوا
الف – بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد.
ب – خوردند و آشاميدند و اسراف نكردند.

جواب : بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد (الف)  

 

ارسال ديدگاه

لطفا نام خود را وارد كنيد! لطفا آدرس ايميل را صحيح وارد كنيد! لطفا پيام را وارد كنيد!