اسم يا منصرف است و يا غير منصرف

تعريف: اسم منصرف اسم معربي است كه تنوين و جر مي پذيرد

تعريف: اسم غير منصرف اسم معربي است كه تنوين و جر نمي پذيرد.

مهمترين موارد اسم غير منصرف:

۱- علم مونث معنوي يا حقيقي و يا لفظي باشد: زينب، فاطمة، حمزة.

۲- علم غير عربي (عُجْمه) مشروط به اينكه از سه حرف بيشتر باشد. مانند: يوسف، ابراهيم.

۳- نام كشورها و شهرها: ايران، كربلاء

۴- علم بر وزن أفعَل. مانند: أحمد

۵- أغلب صفاتي كه بر وزن أفعل هستند: أكبر.

۶- اسمهايي كه بر وزن (مَفاعِل) و (مَفاعيل) و (أفاعِل) و (أفاعيل) و (فواعِل) و (فُعلاء) و (أفعلاء) باشند. مانند: مساجد، مصابيح، اصابع، اسابيع، قواعد، سجناء، اقرباء

۷- عَلَمي كه از اصل خود عُدول كرده باشد (تغيير كرده باشد) و به صورت اسم خاص ديگري درآمده باشد. مانند: (عُمَر) كه در اصل (عامر) بوده است.

۸- صفتي كه از اصل خود عدول كرده باشد. مانند: مَثْني (كه در اصل إثنين إثنين بوده است)

۹- اسمي كه الف ممدوده يا مقصوره زائد داشته باشد. مانند: زهراء، بُشرى.

۱۰- عَلَمي كه در آخر آن (الف و نون زائد) باشد. به شرط اينكه آن اسم قبل از افزودن الف و نون از سه حرف كمتر نباشد. مانند: عثمان، لقمان.

۱۱- هر صفتي كه در آخر آن (الف و نون زائد) باشد. مانند: سَكْرَان وغَضْبَانَ وَعَطْشَانَ وعجلان.

۱۲- اسم علمي كه مركب مَزجى باشد. مانند: بَعْلَبَك.

اسم از نظر انتساب

اسم يا منسوب است و يا غير منسوب

تعريف: اسم منسوب اسمي است كه دلالت بر نسبت مي كند و علامت آن (يّ = ياء مشدد) مي باشد مانند: طهرانيّ – موسويّ

تعريف: اسم غير منسوب اسمي است كه بر نسبت دلالت نكند (عاري از ياء نسبت باشد).

نكات:

* اسمي كه ختم به (ة تاء گرد) شود هنگام انتساب، تاء از آن حذف مي شود. مانند: مكة = مكيّ

* اسمي كه ختم به (الف مقصوره) شود، هنگام انتساب، الف حذف شده و معمولاً پيش از ياء نسبت (واو) قرار مي گيرد. مانند: (موسي) كه مي شود: (موسوىّ)

اسم از نظر تصغير و تكبير

تعريف: اسم مصغّر اسمي است كه بر حقارت و كوچكي مكَبَّر خود دلالت دارد. مانند: رُجَيْل (مرد كوچك) كه مصغّر رجُل (مَرد) مي باشد. البته براي اظهار ترحّم و شفقت هم مي آيد.

اسم مُكَبَّر: اسمي است كه بر خلاف اسم مصغر است. مانند: رجُل – حسن.

مشهورترين قواعد تصغير:

۱- مصغر كلمه سه حرفي بر وزن (فُعَيْل) مي آيد. مانند: رَجُل – رُجَيْل

۲- مصغّر كلمه چهار حرفي بر وزن (فُعَيْلِل) مي آيد. مانند: دِرهم كه دُرَيْهِم مي شود.

۳- وزن هاي ديگر اسم مصغر عبارتند از: فُعَيْلَة،فُعَيْلان مانند: زُهَيْرة، سُكَيْران

۴- در تصغير اسم فاعل ثلاثي مجرد (الف) قلب به (واو) مي گردد. مانند: ناصر – نويَصر.

۵-الف مقصوره در تصغير به (ياء) بدل مي شود و در ياء وزن فعيل ادغام مي شود. مانند: عصا – عُصَىّ.

۶- در اسم مركب فقط جزء اول مصغر مي شود. مانند: عبد الله – عُبَيْد الله.

۷- الف ممدوده در تصغير تغيير نمي كند. مانند: حَمْراء – حُمَيراء.

۵ پاسخ

  • هدیپنجشنبه ۰۱ مرداد ۱۳۹۴ در ۱۷:۱۸

    سلام ببخشید تفاوت اسامی مبنی با اسامی غیر منصرف چیه؟
    خیلی ممنون از مطالب خوبتون ..

    پاسخ دادن
    • آقای سلیمانیسه شنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۴ در ۰۴:۴۷

      با سلام
      اسم مبنی: حرکت اخرش با تغییر نقش عوض نمیشه مثل هو ، ذلک
      اسم غیر منصرف: هرگز تنوین نمی‌گیرد و در صورتی که ال نداشته باشد یا اضافه نشده باشد در حال جر، فتحه می‌گیرد
      جاء ابراهیمُ. رأیت ابراهیمَ. سلّمت علی ابراهیمَ.

      پاسخ دادن
  • علیدوشنبه ۰۴ آبان ۱۳۹۴ در ۱۲:۴۹

    به نام خدا
    سلام اسم غیرمنصرف ال نمیگیره؟

    پاسخ دادن
    • فاطمهشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۴ در ۰۱:۲۵

      غیر منصرف ها در صورتی که ال بپذیرند و یا مضاف واقع بشن در حالت جر،اعرابشان ظاهری اصلیه. مثل الی المدرسه.(با کسره)

      پاسخ دادن
  • احسانشنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴ در ۱۸:۱۰

    سلام و عرض خسته نباشید چند سوال دارم(یه دونه)!!!
    ۱-اسم (موسی) هم در دسته ی غیر منصرفها قرار میگیرد هم اسامی مقصور.
    ۲-اسم (کبری.صغری و…) هم اسم علم مونث هست هم بر وزن فعلی که جز غیر منصرف هاست و البته جز اسامی مقصور هم هست
    حال اگر این اسامی بالا در حالت مجرور باشند
    اعرابشان را تقدیری حساب کنیم یا فرعی؟؟؟؟
    با تشکر

    پاسخ دادن

ارسال ديدگاه

لطفا نام خود را وارد كنيد! لطفا آدرس ايميل را صحيح وارد كنيد! لطفا پيام را وارد كنيد!